>>Kỳ IV: Tử thần mang tên cưa lốc!
>>Kỳ III: Gia Lai - Tan hoang rừng vì lò sấy thuốc lá
>>Kỳ II: Bắc Kạn - Phía sau hệ lụy phá rừng
>>Kỳ I: Nóng chuyện đốt rừng tại Hà Tĩnh

Lãnh đạo Tổng cục Lâm nghiệp nhấn mạnh sẽ thực hiện đồng bộ và quyết liệt các giải pháp để ngăn chặn kịp thời việc phá rừng tại Nam Trung bộ, Tây Nguyên và Bắc Kạn.

Vi phạm giảm nhưng vẫn phức tạp

Tổng cục Lâm nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho biết, theo số liệu mới nhất (tính đến ngày 30/6/2012), cả nước phát hiện 13.735 vụ vi phạm các quy định của Nhà nước về bảo vệ rừng và quản lý lâm sản (giảm 10% so với cùng kỳ năm 2011). Cơ quan chức năng đã xử lý 11.620 vụ, trong đó 11.461 vụ bị xử lý hành chính, 159 vụ với 136 bị can bị khởi tố hình sự (16 vụ và 6 bị cáo đã bị xét xử). Đồng thời, tịch thu 8.338m³ gỗ tròn, 7.622m³ gỗ xẻ; 19.646kg động vật rừng và tịch thu hàng nghìn phương tiện các loại: Ô tô, xe máy, xe trâu bò kéo, ghe thuyền, xe máy… Qua đó, tổng thu trên 130 tỷ đồng, nộp ngân sách 107 tỷ đồng.

Đáng chú ý, từ đầu năm đến nay, lực lượng chức năng cả nước đã phát hiện 2.029 vụ phá rừng trái pháp luật với diện tích hơn 622ha (giảm 68 vụ và giảm hơn 386ha so với năm trước).

Đại diện Tổng cục Lâm nghiệp nhận định, nguyên nhân chủ yếu của tình trạng phá rừng trái pháp luật là lấy đất sản xuất, trồng cây nông, công nghiệp, khai thác khoáng sản và gỗ. Đáng nói, tình trạng này xảy ra tập trung ở những khu vực rừng đặc dụng, rừng tự nhiên có nhiều gỗ có giá trị thương mại cao, vùng thuận lợi về giao thông và địa bàn có nhiều cơ sở chế biến gỗ quy mô nhỏ như: Vườn Quốc gia Yok Đôn (Đắk Lắk), Vườn Quốc gia Ba Bể và Khu Bảo tồn thiên nhiên Kim Hỷ (Bắc Kạn), Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Quảng Bình)...

Lo ngại hơn khi các đối tượng phá rừng ngày càng tinh vi, liều lĩnh và có tổ chức. Ban đêm, chúng cắt cử người cảnh giới, sử dụng công cụ cơ giới (cưa xăng có gắn thiết bị giảm thanh). Đặc biệt, khi bị phát hiện các đối tượng phá rừng sẵn sàng chống đối người thi hành công vụ. Từ đầu năm đã xảy ra 13 vụ chống người thi hành công vụ nghiêm trọng, gây thương tích cho 14 người.

Hoạt động buôn bán vận chuyển gỗ, động vật hoang dã có nguồn gốc nước ngoài, xuyên quốc gia diễn biến phức tạp. Một số vụ đã bị cơ quan chức năng bắt, thu giữ khối lượng lớn tại  Đắk Nông, Kon Tum, Đắk Lắk, Hà Nội.

Được biết, lực lượng chức năng của Cục Kiểm lâm (Tổng cục Lâm nghiệp) đã tham gia đoàn công tác liên ngành về kiểm tra các hoạt động khai thác vận chuyển gỗ tại các tỉnh Kon Tum và Đắk Nông. Hồ sơ vi phạm tại tỉnh Kon Tum đã chuyển cho tỉnh Kon Tum chỉ đạo xử lý theo quy định; hồ sơ tại huyện Đắk Min, tỉnh Đắk Nông đã chuyển cho cơ quan an ninh điều tra và cơ quan này đã điều tra, làm rõ, quyết định khởi tố vụ án.

Đồng thời, Cục Kiểm lâm cũng phối hợp với lực lượng an ninh điều tra xử lý tang vật gỗ vi phạm pháp luật, vận chuyển 15 toa gỗ tạm giữ tại Ga Giáp Bát (Hà Nội); kiểm tra tình trạng khai thác, vận chuyển gỗ nghiến trái phép trên địa bàn Bắc Kạn; theo dõi việc quản lý, sử dụng búa kiểm lâm xuất cho các đơn vị…

Phải quyết liệt, kịp thời

Phó Chánh Văn phòng phụ trách của Tổng cục Lâm nghiệp Quách Đại Ninh xác định: “Để ngăn chặn việc phá rừng, chuyển đổi mục đích sử dụng rừng trái phép phải thực hiện đồng bộ, quyết liệt các giải pháp cụ thể mà trọng tâm là áp dụng vào các tỉnh Nam Trung bộ, Tây Nguyên và Bắc Kạn. Muốn vậy, phải hoàn thiện đề xuất cơ chế thống nhất quản lý lực lượng kiểm lâm địa phương. Tiếp tục chỉ đạo công tác giao, cho thuê rừng và đất lâm nghiệp đối với các thành phần kinh tế và quản lý chặt chẽ các cơ sở chế biến gỗ gần rừng tự nhiên”.

Nhiều ý kiến cho rằng, giải pháp không kém phần quan trọng là tổ chức rà soát, thanh tra, kiểm tra tình hình chuyển đổi rừng sang mục đích khác. Đồng thời, giám sát kế hoạch khai thác chính gỗ tự nhiên năm 2012. Bởi nếu làm không tốt công tác này, không loại trừ việc các đối tượng phá rừng sẽ móc nối, hợp thức hóa việc khai thác gỗ trái phép trong kế hoạch. Toàn bộ thông tin, dữ liệu này sẽ được cập nhật, làm cơ sở quản lý, chỉ đạo điều hành của Tổng cục Lâm nghiệp.

Để tình trạng phá rừng diễn biến phức tạp, trách nhiệm trước hết thuộc chính quyền địa phương chưa thực hiện đầy đủ quản lý Nhà nước về bảo vệ rừng. Thực tế nhiều vụ việc cho thấy, chính từ cái gốc - quản lý, bảo vệ rừng không chặt đã tạo ra nhiều “lỗ hổng” và “đất sống” cho nạn phá rừng trái phép. Do đó, “nâng cao năng lực quản lý Nhà nước của các cấp chính quyền địa phương, nhất là cấp xã trong công tác bảo vệ rừng là một trong các giải pháp cần triển khai quyết liệt, kịp thời”, ông Quách Đại Ninh nhấn mạnh.

Xử lý kiên quyết các vụ vi phạm

Phải tổ chức lực lượng liên ngành đủ mạnh: Kiểm lâm, Công an, Biên phòng, lực lượng dân quân thường trực ở địa phương nhằm đấu tranh, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng. Làm sao để tổ chức truy quét, giải tỏa dứt điểm các tụ điểm phá rừng trái phép, quản lý chặt chẽ các cơ sở chế biến lâm sản trên toàn tỉnh. Quan điểm là xử lý kiên quyết các vụ vi phạm pháp luật về bảo vệ phát triển rừng trên địa bàn Hà Giang… - Phó Chi cục Trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Hà Giang Hoàng Văn Nình.